Τι ήταν η βρεφοδόχος;
Η χώρα μας έχει περάσει από πολλές δυσκολίες. Τώρα μπορεί να μας φαίνεται μεμονωμένη περίπτωση, αλλά κάποτε η «πράξιν της εγκαταλείψεως» βρεφών ήταν κάτι παραπάνω από συνηθισμένη.
Τόσο συνηθισμένη που αναγκάστηκαν στα βρεφοκομεία να τοποθετήσουν βρεφοδόχο για να μην εγκαταλείπουν τα μωράκια σε μέρη που δεν έπρεπε!
Ελλάδα του 1950. Η φτώχεια και ο συντηρητισμός, ανάγκαζαν πολλές γυναίκες να εγκαταλείπουν τα νεογέννητα παιδιά τους, είτε γιατί είχαν γεννηθεί εκτός γάμου, είτε γιατί δεν μπορούσαν να τα ζήσουν.
Τότε αναβίωσε η μεσαιωνική πρακτική της βρεφοδόχου, για να μην παρατάνε τα ανεπιθύμητα βρέφη στα σκουπίδια, ή σε κάποια γωνιά του δρόμου.
-Ήξερες ότι στην αρχαία Ρώμη άφηναν τα ανεπιθύμητα βρέφη σε μια κολώνα; Η επιβίωση τους βασιζόταν στη φιλευσπλαχνία των περαστικών. Αν κάποιος το λυπόταν, το έπαιρνε σπίτι του για να το μεγαλώσει -σαν δούλο. Τι έχει περάσει και αυτή η ανθρωπότητα;-
Τι ήταν η βρεφοδόχος;
Η βρεφοδόχος ήταν συνήθως ένα κουτί ξύλινο, εντοιχισμένο στην πόρτα ή στον τοίχο ενός βρεφοκομείου. Το μέγεθος ήταν τέτοιο ώστε να χωρούν έως δύο βρέφη ξαπλωμένα.
Όταν τοποθετούσαν το μωρό στο κιβώτιο, ένα ηλεκτρικό κουδούνι ανήγγειλε στο προσωπικό του βρεφοκομείου την «πράξιν της εγκαταλείψεως». 
Στα ιδιόμορφα αυτά κουτιά εγκατέλειπαν οι μητέρες τα βρέφη τους. Βρέφη που αδυνατούσαν να μεγαλώσουν οι ίδιες, λόγω φτώχειας. Άλλοτε εγκατέλειπαν τα μωρά τους άγαμες μητέρες, μην μπορώντας να αντιμετωπίσουν την κοινωνική κατακραυγή που συνόδευε τη γέννηση ενός παιδιού εκτός γάμου.
Η βρεφοδόχος εξασφάλιζε την πλήρη ανωνυμία της μητέρας. Κανένας δε ρωτούσε, κανένας δεν έψαχνε. Έτσι, η εγκατάλειψη του βρέφους φάνταζε πιο εύκολη.
Στη μετεμφυλιακή Ελλάδα κάθε μέρα ήταν ένας αγώνας για επιβίωση για τα χαμηλότερα στρώματα. Δεν προκαλεί απορία, λοιπόν, η αύξηση του αριθμού των έκθετων βρεφών. Μητέρες που αδυνατούσαν να προσφέρουν στα μωρά τους ακόμη και την καθημερινή τροφή ή γυναίκες που απέκτησαν παιδί εκτός γάμου εγκατέλειπαν τα βρέφη σε σκαλιά δημόσιων κτιρίων, νοσοκομείων ή εύπορων σπιτιών.
Ωστόσο, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, το κρύο ή ο καύσωνας, πολλές φορές απόβαιναν μοιραία για τα βρέφη. Τα 2/3 εξ αυτών ήταν κορίτσια, καθώς σύμφωνα με τον Τύπο της εποχής, η ανατροφή ενός κοριτσιού ήταν πολλαπλάσιο βάρος για τους γονιούς.
Ο αριθμός των εγκαταλελειμμένων βρεφών τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια ανέρχονταν σε 650-700 μωρά ετησίως. Κι αυτό μόνο έξω από το Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών, στην οδό Πειραιώς. Εκεί είναι, λοιπόν, το πρώτο σημείο όπου τοποθετείται βρεφοδόχος. Ακολουθούν άλλα σημεία και άλλες πόλεις.
Στην αρχή, ωστόσο, η βρεφοδόχος δεν εκπλήρωσε τον σκοπό της.
Κι αυτό γιατί ένας αστυνομικός παραφύλαγε στο σημείο. Μόλις έβλεπε τη μητέρα να αφήνει το βρέφος στο κυτίο, τη συνελάμβανε. Η πρακτική αυτή αποθάρρυνε τις γυναίκες από τη χρήση της βρεφοδόχου και συνέχισαν να αφήνουν τα μωρά τους έκθετα σε σκάλες. Τότε, οι αρχές του βρεφοκομείου φρόντισαν για την απομάκρυνση του αστυνομικού.
Επίσης, διαδόθηκε πως η εγκατάλειψη ενός βρέφους στη βρεφοδόχο εξασφάλιζε ασφάλεια και ανωνυμία. Κι έτσι, σιγά- σιγά άρχιζε πάλι να γεμίζει τα βράδια το ξύλινο κουτί.
Κι όμως οι βρεφοδόχοι επιστρέφουν -σε πολλά αναπτυγμένα κράτη του κόσμου.
Βέβαια, έχουν εξελιχθεί. Μοιάζουν περισσότερο με θερμοκοιτίδες. Διαθέτουν αισθητήρες, θέρμανση, μαλακά στρωματάκια και συναγερμούς που ειδοποιούν το προσωπικό του ιδρύματος ή κάποιου κοντινού νοσοκομείου, ώστε το μωρό να λάβει άμεσα τη φροντίδα που χρειάζεται.
Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πια βρεφοδόχοι. Στη Θεσσαλονίκη, η βρεφοδόχος που υπήρχε έξω από το Δημοτικό Βρεφοκομείο “Άγιος Στυλιανός” σταμάτησε να λειτουργεί το 1973, αν και μαρτυρίες τη θέλουν να βρίσκεται εκεί ως τη δεκαετία του 1980.
Πάντως οι λόγοι που οδηγούν μια μητέρα να αφήσει το μωρό της σε μια υπερσύγχρονη βρεφοδόχο είναι οι ίδιοι που γέμιζαν τα ξύλινα κουτιά τον Μεσαίωνα. Η φτώχεια και ο συντηρητισμός είναι οι κυρίαρχοι λόγοι.
Μια κοινωνία που καυχιέται πώς βγήκε από τα σκοτάδια, κι όμως υιοθετεί ξανά μεσαιωνικές πρακτικές. Μια κοινωνία που βρίσκει λύσεις για τις συνέπειες, αντί να πολεμήσει την αιτία. Γιατί μια γυναίκα που επιθυμεί το μωρό της δε θα πρέπει να αποθέτει το παιδί της πουθενά, παρά μόνο στην κούνια του, πλάι της.
Είναι ωραίο να μοιραζόμαστε. Κοινοποίησε αυτό το άρθρο για να το διαβάσουν και άλλοι.
Ακολουθήστε μας αν θέλετε επίσης και στις σελίδες μας στο facebook και στο Instagram!
Εξαιρετικό κείμενο που διαβάσαμε στο maxmag
