Γιατί άραγε δεν ψηφίζουν τα παιδιά;
Τα παιδιά δεν ψηφίζουν. Απόλυτα λογικό θα μου πεις. Για σκέψου το καλύτερα. Μήπως δεν είναι και τόσο λογικό; Άλλωστε ας μην ξεχνάμε πως στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν δεν ψήφιζαν ούτε οι γυναίκες. Ο Joshua Gans έχει διαφορετική άποψη. Ενδιαφέρον έχει να δούμε ποιος είναι αυτός ο κύριος. Ο Joshua Gans είναι οικονομολόγος που αρθρογραφεί στο οικονομικό περιοδικό Forbes, ένα από τα μεγαλύτερα αμερικάνικα περιοδικά που ασχολείται με την οικονομία, τις επενδύσεις και τη βιομηχανία. Νομίζω πως τώρα το δικαίωμα ψήφου στα παιδιά αρχίζει να σου φαίνεται λιγότερο παράλογο.
Τα παιδιά δεν ψηφίζουν. Αυτό είναι το δεδομένο στη δημοκρατία του σήμερα. Στις περισσότερες χώρες οι άνθρωποι αποκτούν δικαίωμα ψήφου στα 18. Σε κάποιες σε ακόμα μεγαλύτερη ηλικία, στα 20 στην Ιαπωνία ή στα 21 σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Η Αυστρία ξεχωρίζει δίνοντας το δικαίωμα ψήφου στα 16, εκτός βέβαια από την περίπτωση των Ευρωεκλογών που και οι Αυστριακοί ψηφίζουν στα 18 όπως και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι.
Βέβαια αν το σκεφτείς, δεν υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος για να δίνεται το δικαίωμα ψήφου στον άνθρωπο σε τόσο μεγάλη ηλικία. Έχουν τα παιδιά δικαιώματα που επιβάλλεται να προασπίζονται; Απολύτως. Επηρεάζονται τα παιδιά από τις πολιτικές μιας κυβέρνησης; Σίγουρα. Πληρώνουν φόρους; Εννοείται πως πληρώνουν και σκέψου πως μια από τις κύριες διεκδικήσεις κατά τον αγώνα για την Αμερικανική Ανεξαρτησία από τη Μεγάλη Βρετανία ήταν «Καμία φορολόγηση χωρίς αντιπροσώπευση». Αυτές και μόνο οι σκέψεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως τα παιδιά χρειάζονται φωνή.
Υπάρχει καμία αντίρρηση; Η πρώτη που μας έρχεται στο μυαλό είναι η συνηθισμένη, πως δηλαδή τα παιδιά είναι πολύ μικρά για να έχουν σωστή κρίση. Αστείο, γιατί αν «η σωστή κρίση» ήταν το κριτήριο για τη συμμετοχή στις εκλογές, τότε θα έπρεπε οι σημερινοί ψηφοφόροι να περνούν από πολύ αυστηρούς ελέγχους ως προς την κρίση τους.
Έχεις ψηφίσει ποτέ κάποιον χωρίς να ξέρεις ποιος ήταν; Σε πολλές περιπτώσεις μπορείς να πεις πως η σωστή κρίση μειώνεται με την ηλικία. Σκέψου τους κανόνες για την ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο ή τους κανόνες σε σχέση με προσωπικά ηθικά ζητήματα όπως είναι οι γάμοι των ομοφυλοφίλων. Το να έχεις μια φρέσκια σκέψη σε κάνει πιο δραστήριο πνευματικά και σε ωθεί να ενδιαφέρεσαι για τα κοινά και να ενημερώνεσαι πιο πολύ από άλλους ψηφοφόρους που είναι απόλυτοι στις απόψεις τους.
Σε κάθε περίπτωση, αυτός ο απόλυτος και άκριτος τρόπος σκέψης είναι μονάχα ένα βήμα μακριά από την εντύπωση πως τα παιδιά δεν έχουν την νοητική ικανότητα να διαμορφώνουν πολιτική σκέψη και ας μην ξεχνάμε πως το ίδιο επιχείρημα στέρησε το δικαίωμα ψήφου από τις γυναίκες και τις φυλετικές μειονότητες (σε κάποιες χώρες και από τις φυλετικές πλειονότητες) για ολόκληρες δεκαετίες και αιώνες.
Το δεύτερο επιχείρημα είναι πως τα παιδιά επηρεάζονται υπερβολικά από τους άλλους. Ίσως να επηρεάζονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Φυσικά, αν το δούμε από αυτήν την σκοπιά, μάλλον το ίδιο εύκολα επηρεάζονται και οι ενήλικες και το γεγονός πως τα παιδιά έχουν άλλες προσλαμβάνουσες απέναντι στα μέσα ίσως να είναι και καλό για την δημοκρατία. Ίσως οι δάσκαλοι να έχουν υπερβολική επιρροή πάνω τους. Αυτό ίσως να μας ανησυχούσε, αλλά από τη μια υπάρχουν και χειρότερες επιρροές και από την άλλη οι δάσκαλοι είναι με τη σειρά τους μοιρασμένοι σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, οπότε κανένας δάσκαλος δε θα μπορούσε να επηρεάσει έναν τόσο μεγάλο αριθμό παιδιών που να πλήττεται η δημοκρατία.
Σίγουρα είναι λιγότερο επικίνδυνο από την περίπτωση που διάσημοι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη φήμη τους για να επηρεάσουν μεγάλο αριθμό ενηλίκων. Τέλος, ίσως οι γονείς να ασκούν επιρροή πάνω στα παιδιά τους. Επαναλαμβάνω αυτό δεν ήταν το επιχείρημα που χρησιμοποίησαν οι κοινωνίες για να στερούν το δικαίωμα ψήφου από τις γυναίκες; Όταν μάλιστα το πρόβλημα δεν ήταν πως οι άντρες θα ασκούσαν επιρροή πάνω τους, αλλά ο φόβος μήπως τελικά δεν μπορούσαν να τις ελέγξουν!
Το τρίτο επιχείρημα είναι πως τα μικρά παιδιά δεν μπορούν να κατανοήσουν το πρόγραμμα των κομμάτων. Δεν μπορούμε να φανταστούμε πως μωρά, νήπια ή παιδιά που δεν μπορούν να διαβάσουν, θα μπορέσουν να ψηφίσουν. Αλλά δεν υπάρχει κανένας λόγος να περιμένουμε να γίνουν 18 χρονών για να ψηφίσουν (όταν μάλιστα στην ίδια ηλικία τους δίνουμε το δικαίωμα να καταναλώσουν αλκοόλ). Μπορούμε να περιμένουμε μέχρι να γίνουν 8 όχι 18.
Ας σκεφτούμε για λίγο τι θα γίνει αν δοθεί στα παιδιά το δικαίωμα ψήφου. Για αρχή, θα πρέπει να ασχοληθούμε με τα οικογενειακά θέματα και τα θέματα που σχετίζονται με τα παιδιά πολύ παραπάνω.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός πως τα παιδιά θα εμπλακούν στα κοινωνικά και πολιτικά θέματα από πολύ πιο μικρή ηλικία και θα διαμορφώσουν από νωρίς εμπεριστατωμένες απόψεις. Η δημοκρατία εξαρτάται από την ύπαρξη πολιτικοποιημένων πολιτών με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που εξαρτάται από την ψήφο. Είναι πολύ πιθανόν τα παιδιά να σεβαστούν το δικαίωμα της ψήφου πολύ περισσότερο και να αποκτήσουν μακροχρόνια προοπτική σε πολλά θέματα.
Τελικά, εσύ που είσαι σκεπτικός, αν κοιτάξεις βαθιά μέσα στην ενήλικη καρδιά σου, δεν έχεις έναν φόβο πως δίνοντας στα παιδιά το δικαίωμα της ψήφου θα αλλάξουν τα πράγματα με έναν τρόπο για τον οποίο δεν είσαι ακόμα έτοιμος; Πως τα παιδιά δεν θα έχουν τις ίδιες απόψεις μαζί σου και οι πολιτικοί θα αναγκαστούν να ανταποκριθούν και στις δικές τους προσδοκίες.
Αν λοιπόν αυτή είναι η αντίρρηση σου, μάλλον φοβάσαι πως μια άλλη ομάδα ανθρώπων, στην προκειμένη τα παιδιά, θα αποκτήσουν πολιτική δύναμη και αυτό θα μειώσει τη δική σου δύναμη. Αυτή είναι η πιο αντιδημοκρατική σκέψη που θα μπορούσες να έχεις.
Οφείλω να ομολογήσω ότι σε πολλά από αυτά που λέει ο καθηγητής συμφωνώ. Σε κάποια διαφωνώ. Η αλήθεια είναι πως η δημοκρατία μας έχει πολλά ελαττώματα. Ίσως ένα από αυτά να είναι και το γεγονός πως τα παιδιά μας φορολογούνται μεν δεν ψηφίζουν δε. Μέχρι να αναθεωρήσουμε κάποτε, ας κάνουμε αυτό που περνάει από το χέρι μας σήμερα. Ας ψηφίσουμε εμείς για τα παιδιά μας.
