Παιδικοί φόβοι και ανασφάλειες «Μαμά, άφησε το φως ανοιχτό! Μην κλείνεις την πόρτα!»
Γράφει η Λένα Πεπονή, Ψυχοθεραπεύτρια – Παιγνιοθεραπεύτρια
Οι φόβοι είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης του παιδιού στα εξελικτικά στάδια του. Όσο περισσότερο οι γονείς συμμερίζονται αυτήν τη δυσκολία των παιδιών τους, τόσο καλύτερα μπορούν να τα στηρίξουν.
Οι παιδικοί φόβοι είναι ρεαλιστικοί. Ακόμη και αν εμείς οι γονείς θεωρούμε ότι είναι παρατραβηγμένοι, εξωπραγματικοί ή άσχετοι με τις συνθήκες.
Συνήθως η πρώτη μας αντίδραση είναι να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από δυσάρεστα συναισθήματα. Γιατί νιώθουμε άβολα να τα βλέπουμε να υποφέρουν.
Αυτή η αυθόρμητη συμπεριφορά όμως, μας οδηγεί να αποφεύγουμε ανοιχτή συζήτηση για τον φόβο τους. Από ανησυχία μήπως, αν μιλήσουμε ανοιχτά, θα τον ενισχύσουμε.
Εμείς οι μεγάλοι φοβόμαστε τους φόβους των παιδιών
Υπάρχει συχνά στο μυαλό μας η απατηλή πεποίθηση ότι, οι φόβοι θα εξαφανιστούν αν τους αγνοήσουμε. Ή αν αρνηθούμε το λόγο της ύπαρξής τους. Έτσι όμως στερούμε από τα παιδιά μας (και από τον εαυτόν μας) την δυνατότητα να αντιμετωπίζουμε δημιουργικά τις φοβίες μας.
Φράσεις παρηγοριάς π.χ «Μην κάνεις έτσι. Δεν είναι αυτό που νομίζεις. Εσύ είσαι γενναίος. Μα τι είναι αυτά που λες τώρα.» Όχι μόνο δεν βοηθούν τα παιδιά να αντιμετωπίσουν τις φοβίες τους, αλλά συμπεραίνουν ότι ο φόβος δεν είναι αποδεκτό συναίσθημα.
Επομένως, αν θέλουν να είναι γενναία, νομίζουν ότι θα πρέπει να καταπιέσουν τους φόβους τους και να τους κρύψουν βαθιά. Αναπτύσσοντας πρόσθετες συναισθηματικές επιβαρύνσεις, όπως αίσθηση ντροπής, απόρριψης, αυτο-υποτίμησης.
Είναι γεγονός ότι, τα παιδιά δυσκολεύονται να εκφράσουν λεκτικά αυτό που νιώθουν και συχνά βιώνουν ανημποριά, αδυναμία, ενοχές. Αποτέλεσμα είναι να πολλαπλασιάζονται οι φοβίες τους σε διαφορετικά πεδία.
Μπορεί επιπλέον να εξελιχθούν ψυχοσωματικά συμπτώματα. Όπως ταχυπαλμία, άγχος, εκνευρισμό, κλάμα, αϋπνίες κλπ, που υποδηλώνουν αδυναμία του παιδιού να το διαχειριστεί.
Παιδικοί φόβοι – Πώς τους διαχειριζόμαστε;
Ο φόβος λοιπόν μπορεί να λειτουργήσει σαν «σεισμογράφος» στην ψυχικό κόσμο του παιδιού μας. Υποδηλώνοντας ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε αυτήν την φάση. Γι’ αυτόν τον λόγο χρειάζεται να δώσουμε τη σοβαρότητα που του αναλογεί.
Ανεξάρτητα από την πηγή της φοβίας (απώλεια, δυσκολία αυτονόμησης, ενοχές, αγωνία αλλαγών, αποχωρισμός, αίσθηση εγκατάλειψης, ανικανότητας) εμείς οι γονείς μπορούμε να βοηθήσουμε. Με την δική μας συμπαράσταση και ασφάλεια, το παιδί μπορεί να αναγνωρίσει τι του συμβαίνει και τότε ο φοβος παύει να φαίνεται τόσο τρομακτικός .
- Ακούμε με προσοχή το παιδί, αναγνωρίζοντας ότι ο φόβος είναι υπαρκτό, αποδεκτό συναίσθημα και το ενθαρρύνουμε να μιλήσει. Τι σκέφτεται, τι νιώθει;
- Καθρεφτίζουμε στο παιδί το συναίσθημα του, πχ. «Φοβάσαι ότι είναι κρυμμένο κάτι στην ντουλάπα; Σε τρομάζει αυτό που βλέπεις στο σκοτάδι;
- Αποφεύγουμε κάθε απειλή ή εκφοβισμό για να πειθαρχήσει.
- Δεν το πιέζουμε να τον αντιμετωπίσει μόνο του, χωρίς την δική μας υποστήριξη.
- Διασκεδάζουμε μαζί στο σκοτάδι, ώστε να νιώσει ότι έχει τον έλεγχο.
- Το ρωτάμε αν θέλει να ζωγραφίσει τον φόβο του και να φτιάξει μια ιστορία. Όπου μπορεί να δώσει εναλλακτικές λύσεις για το τέλος.
Γενικά, το έργο μας είναι να μην υπερπροστατεύουμε το παιδί μας. Αλλά να του συμπαρασταθούμε με κατανόηση και φροντίδα. Ενθαρρύνοντας το, να αναπτύξει πρωτοβουλίες για το πως μπορεί να διαχειριστεί τους φοβους του με θάρρος, αυτοπεποίθηση και αυτονομία.
Λένα Πεπονή, Ψυχοθεραπεύτρια – Παιγνιοθεραπεύτρια
Επιμέλεια κειμένου: Λίζα
Τι γίνεται όμως και με τους φόβους της μαμάς; Έχουμε γράψει ένα κείμενο με τίτλο “Από τότε που έγινα μαμά φοβάμαι περισσότερο“.
Και ξεκινάει κάπως έτσι: “Όταν ήμουν μικρή δε φοβόμουν τίποτα! Άλλα χρόνια θα μου πεις… Παρόλα αυτά μακαρίζω τη μάνα μου για την υπομονή της.
Μέχρι τη στιγμή που έγινα μαμά για πρώτη φορά. Από τότε που έγινα μαμά φοβάμαι περισσότερο. Και κάπως έτσι – τελείως ξαφνικά – άρχισα να φοβάμαι σχεδόν τα πάντα. Και μετά έγινα και δεύτερη φορά μαμά. Ήταν το τελειωτικό χτύπημα!
Τώρα πια με δυο πολύ μικρά παιδιά, είμαι σίγουρη ότι φοβάμαι… τα πάντα… Διάβασε την όμορφη συνέχεια στο άρθρο “Από τότε που έγινα μαμά, φοβάμαι περισσότερο”
Κοινοποίησε αυτό το άρθρο για να το διαβάσουν και άλλοι γονείς. Όμως ΔΕΝ επιτρέπεται η αντιγραφή του χωρίς άδεια ©
Ακολουθήστε μας αν θέλετε επίσης και στις σελίδες μας στο facebook και στο Instagram!
